Guatr nedenleri:
a)İyot yetmezliği
b)Selenyum yetmezliği
c)Genetik eğilim veya ailede guatr olması
d)Tiroid bezinin iltihabi hastalıkları (Hashimoto veya tiroiditler)
e)Psikiyatrik hastaların kullandığı lityum ilacı
f)Soya yağı veya fasulyesi fazla yemek (iyot yetmezliği ile beraber)
g)Tiroid hormon oluşumundaki genetik bozukluklar
h)Sigara içmek
i)Demir yetmezliğine bağlı kansızlığı olanlar
j)Gebelik (iyot yetmezliği olan bölgelerde)
k)Beyinde bulunan hipofiz bezinden aşırı TSH hormonu salgılanması
İç Guatr, Dış Guatr Nedir?
İç guatr ve dış guatr tanımı halk arasında kullanılan tanımlamalar
olup tıbbi bir anlamı yoktur. Guatrın göğüs boşluğu içine girmesi belki
iç guatr olarak adlandırılabilir.
Bir Bölgede İyot yetmezliği Arttıkça Guatr Sıklığı Artar:
İdrarda atılan iyot miktarı o kişinin iyot durumunu gösterir. İdrarda
iyot miktarı ölçülerek iyot yetmezliğinin şiddeti anlaşılabilir. İyot
yetmezliği artıkça guatr sıklığı da artmaktadır. iyot miktarına göre
guatr oluşma riski şu şekilde saptanmıştır: İdrar iyodu hafif derecede
yetmezlik gösteriyorsa yani 50-99 mg/dl arasında ise bunların %5-20’sinde,
orta dereceli iyot yetmezliği varsa (idrar iyodu 20-49 mg/dl arasında ise) bunların % 20-30’unda
ve şiddetli iyot yetmezliği varsa (idrar iyodu < 20mg/dl olması) bu kişilerin % 30’undan
fazlasında guatr gelişir.
Guatrlı Kişide Ne Gibi Şikayetler Olur:
Guatrlı hastaların çoğunda herhangi bir şikayet yoktur. Guatr çok
büyük olursa nefes borusu ve yemek borusuna baskı yaparak öksürük ve
nefes darlığı gibi şikayetler yapabilir. İyot yetmezliği aşırı ise
tiroid bezi yetmezliği yani tiroid hormon salgılanmasında azlık
(hipotiroidi) ve ona bağlı şikayetler olabilir. Hipotiroidi daha
sonraki bölümlerde ayrı bir başlık halinde anlatılmıştır. Erken
devrede ve çocuklukta yumuşak ve düz bir guatr vardır. Erişkinlerde
ise her zaman guatr içinde nodüller ve kist oluşur. Tiroid hormon
tetkikleri genellikle normal sınırlar içindedir. Başlangıçta guatr
içinde nodül yokken yaşın artmasıyla nodüller ve kist gelişebilir.
Volüm arttıkça yani guatr büyüdükçe TSH hormonunda azalma oluşur. Bu
hastalarda anti-TPO antikoru kanda yüksekse o zaman guatrın Hashimoto
hastalığı nedeniyle geliştiğini düşünürüz. Hashimoto hastalığı ile
bilgileri daha detaylı olarak ilerdeki bölümlerde bulabilirsiniz.
Guatrlı Bir Kişide Hangi Tetkikler Yapılır?
Guatrı olan bir kişide serbest T3, serbest T4, TSH, anti-TPO antikor
ve tiroid ultrasonu tetkikleri yapılır. İdrar iyoduna bakılarak iyot
yetmezliği olup olmadığı anlaşılır. Ayrıca kanda selenyum düzeyi
ölçülerek eksiklik olup olmadığı anlaşılır. İyot yetmezliği olan
bölgedeki guatrlı kişilerde radyoaktif iyot uptake testinde
yükseklik, total ve serbest T4 hormonlarının normal sınırlarda veya
bazen düşük, olduğu görülürken, T3 hormon düzeyleri normal veya yüksek
olabilir. TSH hormon düzeyleri ise normal veya yüksek olabilir.
Anti-TPO ve anti-TG antikorları iyot yetmezliğine bağlı guatrda negatif
iken, Hashimoto tiroiditine bağlı guatr varsa antikorlar yüksek
olarak bulunur. Şiddetli iyot yetmezliğinde ise hipotiroidizm denilen
tiroid yetmezliği gelişir ki, bu durumda TSH hormonu yüksek, T3 ve T4
hormonları normal düzeyin altına düşmüştür.
